Ngày 19/9/2020 chúng tôi đã tới chiêm bái và dâng hương tại Chùa Hoàng Tân, ở thôn Hoàng Lỗ, xã Hoàng Tân, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. Theo Sư cô Nhật Nghiêm: Hoàng Tân còn có các tên gọi cũ là Hoàng Lỗ, Hoàng Hà và làng Giỗ. Tên Hoàng Lỗ gắn với truyền thuyết kể rằng, xưa kia quan lính triều đình về kiểm kê dân số bằng cách đào hố, rồi xếp dân đứng vào mà đếm hố. Vào năm Minh Mạng thứ 12- 1831, tỉnh Quảng Yên thành lập, làng Hoàng Lỗ, gồm cả đảo Tuần Châu, thuộc tổng Hà Bắc, huyện Yên Hưng. Chế độ làng xã được thiết lập từ đời nhà Trần. Dân đảo Hoàng Tân chất phác và quả cảm, kiên cường bám trụ nơi đầu sóng ngọn gió chống giặc ngoại xâm và cướp biển nhờ dựa vào địa hình hiểm trở, hang động và rừng sú vẹt rậm rạp. Vua Tự Đức đã sắc phong cụ Nguyễn Văn Hội có công lãnh đạo hơn trăm dân binh xã Hoàng Lỗ triễu từ Hải tặc. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây là căn cứ vững chắc của Việt Minh. Năm 1951, quân đội Pháp đốt phá sạch cả làng, dồn dân vào đất liền để cô lập lực lượng Việt Minh trên đảo. Năm 1954 hòa bình lập lại và dân làng hồi cư về quê cũ. Chùa Hoàng Tân là nơi thờ tự tín ngưỡng của dân đảo, nơi con người có mặt tại đây trên một vạn năm qua bốn thời kỳ: Hậu kỳ đá cũ, đá mới, kim khí và phong kiến. Nhiều con em xã đảo trưởng thành là lãnh đạo các cấp, doanh nhân, sĩ quan, trí thức, kỹ sư, nhà giáo ưu tú đến giáo sư. Tình yêu tha thiết với quê hương Hoàng Tân giàu đẹp được diễn tả trong lời một bài hát có tên “Đất mẹ Hoàng Tân”
MT
