Ngày 29/1/2022, tôi trả lời phỏng vấn của Đài PTTH HP về sông Tam Bạc xưa và nay. Sông Tam Bạc xưa xuất hiện từ thời nhà Nguyễn, đây là một con sông ngắn chảy qua trung tâm đô thị Hải Phòng nối từ sông Lạch Tray ra sông Cấm. Sông Tam Bạc xưa có thể coi như một thương cảng buôn bán sầm uất trên bến dưới thuyền. Bên sông Tam Bạc có những địa danh nổi tiếng như Chợ Sắt, Chợ Đổ nay chuyển về chợ Tam Bạc chính là khu đất xưa của Đền Nhà Bà, phố Khách xưa sau đổi thành phố Trung Quốc và nay là phố Lý Thường Kiệt, rồi trụ sở các hãng buôn bán thương mại lớn đặt ở ven sông, các nhà máy đóng tầu ven sông như: nhà máy đóng tàu sông Cấm, nhà máy đóng tầu Tam Bạc, rồi cầu quay trên sông Tam Bạc, những bến đò lên thơ trên dòng Tam Bạc. Rồi phố Tam Bạc xưa đẹp như một vòng ôm tấp nập người đi lại. Sông Tam Bạc nay đã được kè bê sông sạch sẽ, một đầu sông có cầu Lạc Long nơi sông Tam Bạc đổ ra sông Cấm; một đầu sông là cầu Tam Bạc. Hai bên sông Tam Bạc là hai tuyến phố Tam Bạc và phố Thế Lữ, trong đó phố Thế Lữ là phố đi bộ với dãy phố mới có kiến trúc đồng bộ và được phê duyệt thiết kế tạo cảnh quang sáng sủa đẹp đẽ. Dưới sông Tam Bạc là những đàn thiên nga bơi lội tạo điểm nhấn riêng cho sông tam bạc. Dãy phố Tam Bạc xưa cũng được người dân ý thức tu sửa đẹp đẽ, mở các cửa hàng buôn bán, cafe, ẩm thực hay bán đồ lưu niệm cho du khách tham quan khi về với Hải Phòng. Những ngôi nhà trên phố Tam Bạc được xây dựng từ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 gắn liền với lịch sử phát triển đô thị Hải Phòng. Mặt bằng những ngôi nhà trên phố Tam Bạc có nét giống và cũng có nét khác với mặt bằng những ngôi nhà ở phố cổ Hà Nội. Nhà trên phố cổ Hà Nội là nhà ống với rất nhiều chức năng. Còn nhà trên phố Tam Bạc là dạng mặt bằng xếp cá. Tức là trước đây mặt chính các ngôi nhà này là phía phố Khách, sau đổi thành phố Trung Quốc và bây giờ là phố Lý Thường Kiệt, còn mặt sau ngôi nhà với chức năng khu phụ qua ra phía bờ sông phố Tam Bạc hiện nay. Phố Tam Bạc lô xô, xây dựng ngẫu hứng, với nét rêu phong theo thời gian, đường viền kỷ hà mái phố tạo nét nhấn nhá đặc biệt làm say lòng các nhà văn, nhà thơ và các họa sĩ. Ai là người vẽ tranh ở Hải Phòng hầu như đều vẽ Tam Bạc với vòng ôm như vầng trăng khuyết trên bến dưới thuyền. Còn các nhà văn, nhà thơ đều viết về Tam Bạc với dững dòng cảm xúc bồi hồi xao xuyến say đậm lòng người. Tôi còn nhớ mấy câu thơ mà nhà thơ Vân Long viết tặng cho bạn mình là họa sĩ Thọ Vân: Cái nhìn trầm tư của bạn/ Tạo nên Tam Bạc mờ sương/ Trên tranh dòng sông ẩn hiện/ Trên sông xao một tâm hồn. Rồi: Bạn vẽ lên tranh sương khói/ Con sông lam lũ dáng thuyền/ Bạn vẽ lòng tôi khắc khoải Một vùng sóng nước không yên.
MT
