Ngày 28/11/2023, mời các bạn đến thăm nghệ nhân Trần Văn Ca, ở thôn 5, xã Thủy Triều, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng. Nghệ nhân Trần Văn Ca sinh ngày 12/2/1953; gia đình ông đã nhiều đời làm nghề mộc và dựng nhà gỗ. Theo nghệ nhân Trần Văn Ca: đến Thủy Triều, sẽ thấy những ngôi nhà gỗ lim được làm cầu kỳ, mang đậm nét cổ kính. Đó là ngôi nhà có 3 gian, 13 cột, được dựng bằng lim, cửa thùng khung khách, lợp ngói vẩy. Gian giữa là bộ hương án, hai gian bên cạnh kê sập gụ, tủ chè và bàn ghế cũng bằng gỗ. Để dựng được ngôi nhà gỗ lim đồ sộ thế này, có khi phải chuẩn bị 6 năm trời. Mỗi năm dành tiền đi mua khoảng 5 cây gỗ lim Lào về gom ở nhà. Mỗi cây gỗ lim dài 4,3 m, đường kính 20 cm, mua với giá 8 triệu đồng, cứ như vậy, đến khi đủ gỗ, gia chủ mới bắt đầu dựng nhà. Có ngôi nhà cao khoảng 4 m, lợp ngói vẩy, nhà có 3 gian, cửa thùng khung khách. Trước mái hiên, thanh gỗ kèo có khắc hoa văn hình cây tùng, cúc, trúc, mai; bên trong nhà kê sập gụ, tủ chè. Gian chính giữa bày đồ thờ cùng với cặp câu đối. Hiện nay thú chơi nhà gỗ trở thành phong trào của người dân trong vùng. Kiến trúc của ngôi nhà có đồ sộ, khang trang hay không phụ thuộc vào túi tiền của chủ nhân. Gia đình có nhiều tiền thì làm thân cột to, trang trí nhiều hoa văn cầu kỳ. Gia đình ít tiền cột trụ bé hơn, ít hoa văn tinh xảo. Nguồn gỗ lim dựng nhà thường mua từ các lái buôn ở Quảng Ninh với giá khoảng 40 triệu đồng/khối gỗ. Nhà gỗ đều do bàn tay của những người thợ mộc trong làng dựng. Những người dân ở Thủy Triều đều mong muốn dựng được nhà gỗ lim với nét cổ kính, gần gũi với người dân. Dựng nhà bằng gỗ lim mất nhiều tiền hơn nhà tầng nhưng người dân Thủy Triều vẫn thích bởi nhà gỗ lim có tuổi thọ bền, không bị mối mọt, ít phải sửa chữa. Ở nhà gỗ lim, mùa hè mát, mùa đông ấm. Đặc biệt, nhà tầng chỉ được 50- 60 năm bị xuống cấp, mất giá trị, trong khi đó nhà dựng gỗ lim hàng trăm năm không hỏng, giá trị vẫn còn. Hiện tại, ở xã Thủy Triều có khoảng 150 ngôi nhà bằng gỗ lim. Thủy Triều là làng nghề mộc từ lâu đời nay, ở đây có nhiều thợ mộc giỏi, chuyên đi dựng nhà gỗ cho thiên hạ, và dựng nhà cho người làng Thủy Triều. Nghệ nhân Trần Văn Ca luôn mong muốn phát triển nghề mộc với mơ ước nâng tầm thương hiệu quê hương.
MT
