Ngày 4/11/2022, tôi trả lời phỏng vấn Đài PTTH Hải Phòng ở chuyên mục “Chuyện phố chiều” về chủ đề “Những dòng sông trong đô thị”; nội dung gồm có: Như chúng ta đã biết, thành phố Hải Phòng là đô thị ven sông, hệ thống các sông khá dày đặc và có mối quan hệ mật thiết với quá trình phát triển đô thị Hải Phòng; đánh giá như thế nào về vai trò của sông Cấm, sông Tam Bạc trong đô thị Hải Phòng. Theo nhãn quan của một nhà kiến trúc, cảm nhận ra sao với những thay đổi cảnh quan tại những khu vực ven sông thành phố nói chung hiện nay. Với sông Tam Bạc, sông Cấm, có đánh giá vai trò của 2 dòng sông này với sự phát triển của đô thị Hải Phòng. Hiện nay, khu vực ven sông đang trở thành hướng phát triển mới của đô thị Hải Phòng, ở đó đang dần hình thành các khu đô thị, việc cải tạo, chỉnh trang sông Tam Bạc, sông Cấm sẽ tạo ra những thay đổi như thế nào gì cho khu vực này trong tương lai. Như chúng ta đã thấy, việc cải tạo, chỉnh trang sông Tam Bạc giai đoạn 1 (đoạn từ cầu Lạc Long đến công viên Tam Bạc) đã hoàn thành xây dựng và đưa vào sử dụng, góp phần chỉnh trang đô thị, đảm bảo môi trường sống cho người dân. Nhưng để biến những khu việc này trở thành điểm nhấn cảnh quan đô thị thì dường như vẫn còn thiếu gì đó. Thực ra một trong những điều cần bàn trong câu chuyện dòng sông và đô thị đó là, chúng ta cần những công trình có điểm nhấn, những nhà đầu tư có tầm nhìn để đánh thức những dòng sông chảy qua thành phố, có thể tạo nên di sản cho thế hệ tương lai kế thừa. Với các đô thị lớn trên cả nước, đâu là nơi mà theo đánh giá đã biết tận dụng lợi thế từ các dòng sông, đặc biệt là 2 bờ sông Tam Bạc, sông Cấm khi tới đây, Trung tâm chính trị của thành phố được chuyển sang bờ Bắc, huyện Thủy Nguyên để xây dựng và phát triển đô thị hiện đại. Nhìn ra thế giới, những đô thị lớn và văn minh ở các nước phát triển nhất thế giới đều nằm ở ven sông, tập trung cộng đồng cư dân tinh hoa, những nơi nào là điển hình của việc phát triển đô thị ven sông. Như chúng ta đã biết, nước ta có hệ thống sông ngòi chằng chịt. Dòng sông vừa là tiếp cận giao thông, vận tải, vừa là nguồn nước, hay phương tiện giải tỏa nước thải đô thị, hoặc là yếu tố phòng thủ. Song song với sự phát triển nhanh của kinh tế xã hội, sông hồ cũng dần dần trở thành điểm nhấn của đô thị hiện đại, có cảnh quan, có kiến trúc, con người chúng ta đã thực sự khai thác và phát huy những giá trị của sông, hồ với đời sống hay chưa. Khi một đô thị có con sông chạy qua ở giữa, việc ứng xử với nó có thể là một triết lý chủ đạo, vấn đề của đô thị đối với dòng sông là gì cả trong thời điểm hiện tại và tương lai. Không hề nói quá khi chúng ta đang dần hiên thực khát vọng xây dựng thành phố bên sông. Liệu rằng, chúng ta có thể làm những gì để thay đổi cảnh quan, hình thành thêm những dải không gian như cách mà nhiều nước trên thế giới và một số địa phương đã và đang thực hiện. Đi cùng sự phát triển của xã hội, những các đô thị bên sông trên khắp Việt Nam không ngừng được quy hoạch và phát triển. Nhưng liệu bên cạnh những mặt tích cực, liệu phát triển đô thị bám sông quá nhiều có thể gây ra những hệ lụy gì không. Làm gì để phát triển đô thị trong mối liên hệ với những dòng sông một cách bền vững.
MT
